badania archeologiczne

Osiem lat badań archeologicznych przy ulicy Turkusowej w Warzymicach podsumowuje archeolog, dr Marcin Dziewanowski. Co w tym czasie odkrył? Łącznie kilku tysięcy zabytków!


Znaczna część Gminy Kołbaskowo jest objęta strefami ochrony konserwatorskiej, bowiem nasza gmina, chociaż pod względem powierzchni nie jest znacząca, to z uwagi na zasób archeologiczny należy do szczególnie istotnych dla badań nad procesami kulturowymi w Europie, przy czym najważniejsze są zabytki z młodszej epoki kamienia.
- Dysponujemy zabytkami, które w ramach kraju znajdują się tylko w powiecie polickim i tylko poprzez badania wyprzedzające było możliwe ich udokumentowanie – mówi dr Marcin Dziewanowski.


Po raz pierwszy odkrycie archeologiczne przy ulicy Turkusowej było komunikowane już w 2013 r. (piec sprzed 6600 lat), a później w 2016 (półziemianka sprzed 5000 lat). Osiedle w Warzymicach okazało się kryć pozostałości nakładających się, cennych dla nauki polskiej, osad z młodszej epoki kamienia.
- Intrygujące jest, że tak intensywne osadnictwo w neolicie nie miało następców w okresach młodszych. Najpewniej dlatego zabytki są tak dobrze zachowane – uważa naukowiec.


Pozostało już tylko kilka niezabudowanych działek i w zasadzie można podsumować wyniki badań archeologicznych na tym terenie.
Najstarszym zabytkiem jest pozostałość osady o powierzchni ponad hektara, zamieszkałej przez społeczność kultury rösseńskiej (4650-4500 przed Chrystusem), mającej swoją kolebkę w międzyrzeczu Łaby i Renu.


- Pozyskane przeze mnie materiały są cenne, bowiem znamy tylko dziewięć osad tej kultury w Polsce i wszystkie są zlokalizowane na Wale Stobniańskim. Co prawda zabytki pochodzą jedynie z warstw i nielicznych jam, ale na podstawie ogólnej wiedzy o tej kulturze można być przekonanym, że stały tutaj tzw. długie domy, jako zagrody rolników i hodowców – opowiada archeolog.
Podobny rozmiar miała wielofazowa osada kultury pucharów lejkowatych (3500-3200 przed Chrystusem) i liczba znalezisk jest większa. Odkryto jamy gospodarcze, obszary aktywności z koncentracjami zabytków oraz warstwy kulturowe wskazujące na intensywniejsze gospodarowanie.
Najintensywniejsze osadnictwo łączymy z kręgiem waltenienbursko-bernburskim (3200-3000 przed Chrystusem). Do imponujących zabytków należy wielka półziemianka o wymiarach 17x15m i głębokości 1,8 m, którą Marcin Dziewanowski zlokalizował w 2012 r., a badał w latach 2017-2018. We wschodniej części osiedla zbadano wiele innych jam gospodarczych z pięknie ornamentowaną ceramiką. Pomiędzy ul. Oliwkową i Wrzosową, gdzie podłoże stanowi zielonkawo - seledynowy ił, stwierdzono relikty jam o innym charakterze, niż osadowy.
- Bryły tych iłów znalazłem natomiast w jamach przy ul. Fioletowej, Turkusowej i Słonecznej, dlatego można mówić o wydobywaniu surowca ilastego do lepienia naczyń i wyklejania ścian pieców. Zabytki odkryte przy ulicy Turkusowej i Fioletowej należą do szczególnie cennych i wyjątkowych w skali Polski – uważa pan Marcin.
Kolejnym szczególnie cennym zabytkiem są osady, obozowiska i pracownie krzemieniarskie kultury ceramiki sznurowej (2600-1900 przed Chrystusem), rozciągające się pomiędzy ul. Słoneczną i Oliwkową. To właśnie tutaj udało się znaleźć jedyne znalezisko kultury pucharów dzwonowatych w północno-zachodniej Polsce występujących obok ceramiki kultury ceramiki sznurowej z wpływami tej kultury.
- W jednej z jam gospodarczych przy ul. Słonecznej odkryłem szczątki płodu ludzkiego z zachowanymi zalążkami zębów! – mówi naukowiec.
Z tym okresem można łączyć także jamę, w której znaleziono duży paciorek z bursztynu. Jedno ze skupisk jam gospodarczych jest powiązane ze zsypiskiem odpadów krzemiennych, które się ze sobą składają. Bez wątpienia osada i pracownie krzemieniarskie z 2 poł. III tys. i początków II tys., a także skupiska jam jako pozostałości „zagród”, należą do szczególnie cennych zabytków dla poznania przemian kulturowych u progu wczesnej epoki brązu.
Przez około 1500 lat (tj. w okresie 1800-400 przed Chrystusem) teren nie był zamieszkany. Kolejnymi użytkownikami obszaru były społeczności kultury przedrzymskiej, co poświadczają piece i jamy gospodarcze odkryte przy ulicy Turkusowej, Szafirowej oraz Wrzosowej. Najciekawszym znaleziskiem z tego czasu jest duży paciorek szklany, rzadko znajdowany na mniejszych osadach.
Przy Ulicy Turkusowej znajdowała się jedna chata kultury wczesnosłowiańskiej (2 poł. VII - 1 poł. VIII w. n.e.), po której pozostały paleniska zawierające zestaw naczyń ceramicznych. Pojedyncze zabytki tej kultury wystąpiły pomiędzy ul. Słoneczną i Fioletową.
Łącznie, zbiory z badań autora składają się z kilku tysięcy zabytków: naczyń ceramicznych, narzędzi krzemiennych (m.in. noże, siekiery, fragmenty sztyletów, wkładki do sierpów, itd.) i kamiennych (np. siekiery, topora). Najciekawsze są składanki odpadów pochodzących z wytwarzania siekier i sztyletów. Stanowisko nr 2 w Warzymicach odegrało znaczącą rolę w obronie tez postawionych w rozprawie doktorskiej naukowca poświęconej w  znacznej mierze zabytkom Gminy Kołbaskowo, bowiem znaleziska z tego  stanowiska archeologicznego wpływają na kształtowanie obraz przemian kulturowych, nie tylko w regionie.

 

Więcej zdjęć >>


_____________
Bibliografia:
Dziewanowski M.
2015. Podsumowanie badań zrealizowanych na terenie Gminy Kołbaskowo w latach 2011-2013. Przyczynek do studiów mikroregionalnych Wzniesień Szczecińskich, (w:) "XIX Sesja Pomorzoznawcza, tom 1. Od epoki kamienia do okresu rzymskiego”, red. Janowski A., Kowalski K., Rogalski B., Słowiński S., Wojdak P., s. 11- 30, Szczecin.
2016. Obiekty kultur postlinearnych z wpływami kultury Rössen na Wzniesieniach Szczecińskich w świetle odkryć z lat 1995–2014 (Features of post-LBK cultures with the Rössen culture influence on Szczecin Heights in the light of discoveries from the years 1995–2014), Gdańskie Studia Archeologiczne, t. 5, s. 9-40
2018. Niesformalizowany projekt badań mikroregionalnych na Dolnym Nadodrzu w latach 2011-2017, Raport 13, s. 7–37.
2019a. Wytwórczość szlifowanych narzędzi krzemiennych w rejonie Dolnego Nadodrza w neolicie (IV–III tys. przed Chr.). Poznań (niepublikowana rozprawa doktorska w zasobach UAM w Poznaniu).
2019b. Niesformalizowany projekt badań mikroregionalnych na Dolnym Nadodrzu w latach 2013 – 2017, W: M. Szmyt, P. Chachlikowskiego, J. Czebreszuka, M. Ignaczaka, P. Makarowicza (red.), VIR BIMARIS Od kujawskiego matecznika do stepów nadczarnomorskich. Studia z dziejów międzymorza bałtycko-pontyjskiego ofiarowane Profesorowi Aleksandrowi Kośko, s. 243- 259, Poznań.

Pin It

Bądź na bieżąco